Spanningsveld tussen euthanasie en (levenslang) detineren

Aanleiding voor ons onderzoek en onze informatiedrager is de vraag of (levenslang) detineren gelijk staat aan uitzichtsloos leiden (grond voor euthanasie). Maar moet worden toegestaan dat gedetineerden in aanmerking komen voor euthanasie? Of gaat vergelding voor? In een podcast gaan we daarop in.

Hierna volgt ons verantwoordingsverslag. Onder aan deze pagina volgt onze podcast met mr. Hennissen.

Inhoud

  1. Inleiding: De finale
  2. Het onderwerp: Spanningsveld tussen euthanasie en (levenslang) gestraften
  3. Het onderzoek: Voorbereiding op het opnemen van de podcast en vervolgens de voorbereiding op de presentatie
  4. De informatiedrager: Podcast ‘De laatste adem’

1. Inleiding

Na het al dan niet afronden van de eindstages kwamen wij als studenten begin mei weer terug naar school. Naast het blok In Europa (Europees recht) moesten wij ook het blok ‘De Finale’ zien te voltooien. De opdracht was duidelijk: Maak in groepjes een gegevensdrager met een juridisch thema. Ons groepje werd gevormd door 4 studenten: Morris Hendriks, Jordy Scheilen, Raoul Hendriks en George Colson. Er zijn veel verschillende soorten gegevensdragers. Wij gingen op zoek naar een originele gegevensdrager waarvan het maken, binnen de ons gegeven tijd, mogelijk moest zijn. We kwamen uit bij de podcast. We besloten aan de slag te gaan en gingen uitzoeken hoe we zo’n gegevensdrager konden maken. Om de podcast succesvol op te kunnen nemen moesten wij behoorlijk uit onze comfortzone stappen. Gespreksleider van een radio-interview zijn is voor ons geen alledaagse bezigheid. Terugkijkend hebben wij een leuke ervaring opgedaan en zijn wij blij met het resultaat. Natuurlijk zien wij ook mogelijkheden tot verbetering die wij mee zullen nemen in de volgende afleveringen van ‘De Laatste Adem’ 😉.  

2. Het Onderwerp: Spanningsveld tussen euthanasie en (levenslang) gestraften

Het onderwerp van de podcast betreft het spanningsveld tussen euthanasie en (levenslang) gestraften. Wij zijn op dit onderwerp gekomen door het lezen van een column van Arnon Grunberg uit de Volkskrant. Grunberg benoemt in zijn column dat het van humanisme zou getuigen als iedereen die in Nederland ongeveer een celstraf van vijf jaar of langer dient uit te zitten zou mogen kiezen zijn straf uit te zitten of euthanasie te plegen. Deze stellingname hebben wij onderling besproken. Omdat we zelf al behoorlijk in discussie gingen over dit onderwerp hebben we besloten om dit thema ook het onderwerp van onze podcast te maken.

 Het spanningsveld tussen euthanasie en (levenslang) gestraften riepen onder andere de volgende vragen op:

Heeft een gedetineerde recht op euthanasie?

Heeft een TBS’er recht op euthanasie?

Wordt er bij de genoemde ‘keuze’ een verkapte vorm van doodstraf ingevoerd?

Wat vinden nabestaanden/slachtoffers van deze optie?

Wat is het doel van de straf en hoe verhoudt zich dit tot de optie tot euthanasie?

3. Het onderzoek: Voorbereiding op het opnemen van de podcast en vervolgens de voorbereiding op de presentatie

Al snel werd duidelijk dat we een gast uit zouden nodigen in de aflevering van onze podcast. Om een interessant gesprek te kunnen voeren met deze gast moesten wij ons voldoende inlezen in de juridische materie en al enkele vragen bedenken. Wij hebben het onderzoek naar het onderwerp gesplitst in de euthanasiewetgeving, het (doel van) strafrecht en meningen en cijfers over gevangenisstraffen (in combinatie met euthanasie).

Onderzoek naar de euthanasiewetgeving is gedaan door met behulp van eerder in de opleiding gebruikte literatuur de wetten m.b.t. euthanasie te doorgronden. Om enkele in de wettekst genoemde begrippen (zoals ondraaglijk en uitzichtloos leiden) beter te kunnen interpreteren is gekeken naar de jurisprudentie. 

De doelen van het strafrecht zijn onderzocht door, in de bibliotheek verkregen, juridische literatuur te lezen. Verder hebben wij onderzoek gedaan naar de levenslange gevangenisstraf in Nederland. Het bleek dat er een hertoetsing na 25 jaar gevangenisstraf is ingevoerd (na uitspraken van het EHRM). Hiervoor hebben wij het Wetboek van strafrecht en de betreffende uitspraken van het Hof gebruikt.

Cijfers over de gevangenisstraffen waren moeilijk te verkrijgen. Via internet zijn er enkele cijfers m.b.t. gedetineerden te vinden, maar vaak zijn deze specifiek en niet geheel bruikbaar bij het door ons gekozen thema. Wel hebben wij gevonden dat er momenteel ongeveer 40 gedetineerden zijn met een levenslange gevangenisstraf. Ook waren er niet veel relevante cijfers met betrekking tot de euthanasie. Wij hebben hiervoor de nodige literatuur doorgenomen en gebeld naar het CBS. Desondanks was er niks relevant te vinden. Er zijn verschillende stukken geschreven over euthanasie en levenslang gedetineerden. Deze stukken zijn te vinden via internet. Wij hebben via internet een krantenartikel gevonden waarin strafrechtadvocaat Anker zijn mening geeft over de levenslange gevangenisstraf in Nederland. Dit stuk hebben wij gebruikt tijdens het opnemen van de podcast.

Nadat we tijdens een soort ‘redactievergadering’ de gevonden informatie/stukken hebben gedeeld zijn we gezamenlijk alvast verschillende vragen/stellingen gaan bedenken. O.a. de volgende vragen werden bedacht:

Wat weegt volgens u (de gast) zwaarder, het recht op vergelding of het recht op zelfbeschikking?

Stel, u kreeg nú een levenslange gevangenisstraf opgelegd, wat is dan uw perspectief? (in de zin van de Euthanasiewetgeving)

Wat verandert de invoering van de ‘hertoets’ ten opzichte van het perspectief voor een levenslang gedetineerde?

Na het opnemen van de podcast moesten wij deze gegevensdrager presenteren. Om de tijdens de presentatie aanwezigen een voldoende juridische basis te geven, voordat wij hen naar onze podcast zouden laten luisteren, hebben wij besloten om een korte toelichting over de euthanasiewetgeving en de doelen van het strafrecht te houden. Hiervoor hebben wij gezamenlijk een PowerPointpresentatie gemaakt. 

4. De informatiedrager: Podcast ‘De Laatste Adem’

Als gegevensdrager hebben wij gekozen voor het maken van een podcast. Tijdens het zoeken naar een geschikte gegevensdrager stuitten wij op een artikel uit het juridische tijdschrift Ars Aequi. In dit artikel wordt beschreven dat een podcast een toegevoegde waarde heeft voor het juridisch onderwijs. Een podcast is een moderne manier om een juridisch onderwerp op een relatief luchtige manier bij jongeren aan de man te krijgen. Hier is in onze studie nog geen aandacht aan besteed. Dit was een extra reden om te experimenteren met dit medium om zo de mogelijkheid tot het maken van een podcast bij docenten te attenderen. 

We zijn begonnen met op internet zoeken naar hoe je een podcast opneemt. We hebben o.a. video’s gekeken en verschillende hoog aangeschreven podcasts op Spotify ter inspiratie beluisterd. In Ligne hebben wij een opnamestudio gereserveerd en we hebben verschillende mensen met een juridische achtergrond uitgenodigd om te gast te zijn in onze podcast. Uiteindelijk hebben wij de heer Hennissen bereid gevonden om deel te nemen.

De naam ‘De Laatste Adem’ is geïnspireerd op de laatste inspanningen voor het afronden van de HBO Rechtenstudie in combinatie met het onderwerp van de 1e aflevering van de podcast.

Luister hier naar onze podcast:

Podcast met mr. Hennissen

Bronnenlijst

Art. 293 Wetboek van Strafrecht

De Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding

De Wet op de lijkbezorging

Artikel 3 & 8 Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden

Euthanasiecode 2018, de toetsingspraktijk toegelicht
https://www.euthanasiecommissie.nl/de-toetsingscommissies/euthanasiecode

Parket bij de Hoge Raad 24 december 2002, ECLI:NL:PHR:2002:AE8772

Hoge Raad 21 juni 1994, ECLI:NL:HR:1994:AD2122

Murray tegen Nederland Arrest van het Hof van 26 april 2016 Zaak: 10511/10 ECLI:CE:ECHR:2016:0426JUD001051110

M.J. Kronenberg & B. de Wilde, Grondtrekken van het Nederlands strafrecht, Deventer: Wolters Kluwer 2015

A.G. Bosch, Ontwikkeling van het strafrecht in Nederland van 1795 tot heden, Nijmegen: Ars Aequi Libri 2011

D.Y.A. van Meersbregen & M.C.I.H. Biesaart, Praktisch Gezondheidsrecht, Groningen/Houten: Noordhoff Uitgevers 2016

A Grunberg, ‘Gevangene mag kiezen: euthanasie of gevangenisstraf’, De Volkskrant, 31 augustus 2017

B. De Vries, ‘Blended learning in de studie rechten’, Ars Aequi maart 2019/68

W. Anker, ‘Doodsverlangen achter de tralies’, Nederlands dagblad, 10 januari 2015